Paris | Benzin | İstanbul

Eğer hala daha "ben hep 50 liralık benzin alıyorum, zam bana etki etmiyor" diyorsanız, sizinle burada vedalaşalım ve döviz kurlarındaki yükselişlerin sonrasında düzenli olarak benzine ve motorine gelen zamları, İstanbul ile Paris arasındaki akaryakıt alım gücünü gelin bir kez daha karşılaştıralım...

Bu karşılaştırmayı olabildiğince basit ve doğru yapabilmek için -genelde düşülen hataya düşmeyerek- Paris'teki akaryakıt fiyatlarını TL'ye çevirmeyeceğiz. 

Fransa'daki Asgari Ücretli Kadar Akaryakıt Alabilmek İçin Gereken Maaş

Akaryakıt konusunda en son 25 Kasım'da yazmıştım. Tabi o zaman Fransa'da akaryakıt fiyatlarına gelen zamlara karşı başlayan protestolar daha yoktu...

Eğer hala daha "ben hep 50 liralık benzin alıyorum, zam bana etki etmiyor" diyorsanız, sizinle yine burada vedalaşalım ve döviz kurlarındaki yükselişlerin sonrasında düzenli olarak benzine ve motorine gelen zamları, İstanbul ile Paris arasındaki akaryakıt alım gücünü gelin bir kez daha karşılaştıralım...

Bir kez daha belirtmek isterim, önceki yazıları okumadan bu yazıyı okuyanlar için... Bu karşılaştırmayı olabildiğince basit ve doğru yapabilmek için -genelde düşülen hataya düşmeyerek- Paris'teki akaryakıt fiyatlarını TL'ye çevirmeyeceğiz. 25 Kasım'daki yazı ile bu yazı arasında geçen 5 aylık sürede nasıl bir değişim olduğunu inceleyelim.

Biraz Brexit Süreci, Biraz da SWAP Meselesi

Birleşik Krallık'ın Avrupa Birliği'nden çıkma çabasını (Brexit) bizim AB'ye üye olma çabamıza benzetiyorum. Önümüzdeki Haziran'da Brexit Referandumu'nun üzerinden üç yıl geçmiş olacak. Bu süre zarfında;

Akaryakıt Protestolarına Alım Gücü Bakımından Baktığımızda...

Akaryakıt konusunda en son 30 Ağustos'ta yazmıştım. Tabi o zaman Fransa'da akaryakıt fiyatlarına gelen zamlara karşı başlayan protestolar daha yoktu...

Eğer "ben hep 50 liralık benzin alıyorum, zam bana etki etmiyor" diyorsanız, sizinle burada vedalaşalım. Ne de olsa geçen sene o paraya 9,12 litre benzin alınırken artık 8,01 litre benzin alınabiliyor.

Döviz kurlarındaki sert yükseliş sonrası düzenli olarak benzine ve motorine gelen zamlar sonrası İstanbul ile Paris arasındaki akaryakıt alım gücünü gelin bir kez daha karşılaştıralım...

Bir kez daha belirtmek isterim, önceki yazıları okumadan bu yazıyı okuyanlar için... Bu karşılaştırmayı olabildiğince basit ve doğru yapabilmek için -genelde düşülen hataya düşmeyerek- Paris'teki akaryakıt fiyatlarını TL'ye çevirmeyeceğiz. İlk yazı ile bu yazı arasında geçen 13 aylık sürede nasıl bir değişim olduğunu inceleyelim ve bu protestoların ne kadarlık bir enflasyon sonrası oluştuğuna bakalım.

Üç Farklı Dönem: Refah, Yüksek Tansiyon ve İmparatorluk

2002-2018 arası AKP hükümetlerini üç dönemde incelemek oldukça uygun olabilir. Bu dönemlendirmeye göre 2002-2008 arası refah dönemi, 2008-2014 arası yüksek tansiyon dönemi; 2017 yılındaki rejimi değiştiren Anayasa referandumu ve 24 Haziran seçimleri ile birlikte I. Erdoğan dönemine resmen geçildi. Bu tarz yakın tarih okumaları özellikle subjektif olması yönüyle eleştirilebilir. Ancak bu yazıdaki konumuz; bu dönemlendirmeleri yapmanın ötesinde dönemler arası geçişlerin nedenlerinin derinlemesine incelenmemesi ile beraber dönüşümün yoktan var olduğu yaklaşımını yanlışlamak olacaktır.

Ne oldu da yüksek ekonomik büyüme, düşük kur, düşük enflasyon, AB'ye üyelik ideali ile refah ortamı sunan AKP, tüm gücünü kendi ideallerini yansıtacak sistemi inşaa etmeye adadı. Akabinde de bu hedefine öyle veya böyle ulaştı.

Bu yazıda, doğal olarak, tartışmaya nihai bir nokta koyma iddiası yok.

Satın Alım Gücümüz Fransa'dan 2,5 Kat Az!

Saat 12:00'da TÜİK, 2017 yılı "Satın Alma Gücü Paritesi" (SGP) geçici sonuçlarını kendi internet sitesinde yayınladı. İçinde iki önemli gösterge var: "SGP'ye göre kişi başına GSYH endeks değerleri" ve "SGP'ye göre kişi başına fiili bireysel tüketim değerleri".

İstanbul vs. Londra

Bugün Youtube'da şans eseri daha önceden birkaç videosunu izlediğim, Londra'ya dair gündelik hayatla ilgili faydalı bilgiler paylaşırken Özer bey ve ailesinin Ankara'dan Londra'ya uzanan hayat hikayesinden kesitlere tanıklık edebiliyorsunuz: "Londra'da Yaşam". Ben de bunun üzerine daha önce Paris ile ilgili yapmış olduğum "Fransızlar üç kat fazla akaryakıt alabiliyor" başlıklı yazıma bir de Londra'yı ekleyeyim dedim. Hadi öyleyse verileri derlemeye başlayalım...

Hızlı Giden Eski Model Bir Arabadayız

Şimdiye kadar açıklanan en önemli vaat bence dün gece (ne zaman) Kadıköy'de (nerede) söylendi: "Ayrımcılığı kaldıracağız" (ne).

Kim söyledi? -Muharrem İnce...

Nasıl söyledi? -Seçim otobüsü üzerinden etrafı iğne atılsa düşmeyecek şekilde kalabalık olarak.

Neden söyledi? -Toplumumuzun görünür olmayan ama en bilinen sorunu bu da o yüzden.

Birleştirirsek 5N1K'yı: "Muharrem İnce, dün gece Kadıköy'de toplumumuzun görünür olmayan ama en bilinen sorununu seçim otobüsünün etrafı iğne atılsa düşmeyecek şekilde kalabalık bir haldeyken söyledi: "Ayrımcılığı kaldıracağız".

Vergilerimiz 2018'de Nerelere Harcanacak

Herkese selam...

Umarım hepiniz bir yerlerde kendinize küçük baloncuk kadar zaman ayırıp vatandaşlık göreviniz olarak ödediğiniz vergilerin (brüt asgari ücret için %43; 6.000 TL brüt bordrolu için %55'i kadar) nerelere harcandığını merak edip bakma fırsatı buluyorsunuzdur.

Eğer Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü'nün internet sitesine girip bu verileri incelemeye zamanınız yoksa veya nasıl bakacağınızı bilmiyorsanız ben sizler için bir yazı hazırlamaya karar verdim.

Üç Temel Meseleyi Tartışıyoruz...

Bugün üç temel meseleyi tartışacağız...

1. Parlamenter sisteme dönüş gerçekçi bir hedef mi?
2. Dolar kuru limandan demir aldı mı?
3. Yönetimde cinsiyet eşitliği bir ütopya mı?

Öyleyse hadi gelin başlayalım...

Demokrasiden Sonrası Olur Mu?

Bir yabancı diktatörün finansmanıyla seçimi kazan... 
Sonra, seçimi kazandıran diktatörün devrilmesi için çaba harca...

İki günlük gözaltının ardından, adli denetim koşuluyla serbest bırakılan eski Fransa Cumhurbaşkanı Sarkozy skandalı özetle böyle.

Türkiye'nin Gerçek Gündemi...

Basın, Deniz Baykal'ın sağlık durumunda son duruma odaklanmışken...

*

Resmi nikah kıyma yetkisinin müftülere de tanındığı yeni yasaya dair "Müftüler kıysın bence sorun yok. Bu uygulama tamamen gündemi değiştirmeye yönelik çalışmadır" diyen %72.5 oy oranıyla seçilmiş "CHP'li" Kadıköy Belediye başkanı...

*

Rusya'ya petrol kadar değerliymiş gibi domates satmak için mekik dokuyan, son olarak "imtiyazlı domates" modelini deneyerek Rus pazarını domatesle domine etmeyi planlayan hükümet...

Vize krizinin Türkiye'ye etkileri...

Bildiğiniz gibi geçtiğimiz hafta sonu ABD, Türk vatandaşlarına vize vermeyi durdurmuş, akabinde Türkiye de aynı uygulamayla karşılık vermişti. Bunun etkilerinin döviz kurları ve Borsa İstanbul üzerindeki etkisini göreceğimizi ve kötü olacağını da önceki yazımda söylemiştim.

Tahmin ettiğimiz gibi 6 Ekim Cuma günü 3,6149'dan kapanan dolar/tl kuru, vize krizi sonrası 9 Ekim Pazartesi günü gün doğmadan Uzakdoğu piyasalarında 3,8060'ı görmüş (%5,28 USD karşısında TL değer kaybetmiş) sonrasında yavaş yavaş bu değer kayıplarını uygulama kalkmamış olsa da kalkacağı düşüncesi ile telafi edebilmiş ve 13 Ekim Cuma günü 3,6349'dan kapanmıştı.

Yani TL, haftayı %0,55'lik değer kaybıyla kapattı diyebilsek de bu kriz anında döviz alanlar fazladan para kaybetmiş veya kazanmış olması da mümkün.

Titanik etkisi ile yaşamaya dair...

Bugün günlerden Çarşamba...

Ülke gündemi;

• Ani bir kararla TEOG'un kaldırılması sonrası yıllardır denenen ve yeterince başarılı olmayan yeni sistemlerin biriktirdiği "çocuklarımız iyi bir eğitim sistemine ne zaman kavuşacak" endişesinin yayılması,
• İstanbul Büyükşehir Belediye başkanının istifası sonrası kamuoyunun gerekçesini fazla sorgulamadan ve ne olduğuna dair somut bir nedenin açıklanmamasına rağmen durumu normalleştirerek sorun etmediği,
• MTV'ye (Motorlu Taşıtlar Vergisi) yüzde 40 zam yapıp tepki gelince düşürmek için kırk takla atılırken gerçekte yapılan toplam vergi zamlarının yüzde 15'ine denk gelen MTV'ye odaklanılması,
• Vergi zamlarına ek olarak Mehmet Şimşek'in "ya borçlanacağız ya da vergileri artıracağız" açıklaması ile bir anlamda kötü bütçe yönetimini itiraf etmesi,
• Ankara Büyükşehir Belediye başkanının istifa ettirileceğine dair söylentilerin çıkması sonrası yapılan yuvarlak açıklama/cevaplar arka planda Gökçek'in Topbaş'a göre daha sıkı pazarlık yaptığı izlenimi vermesi,

Ekonomistin gündemi;

• İstanbul'da İstanbul Ticaret Odası (İTO) paylaştığı Eylül ayı enflasyon rakamlarına göre aylık ve yıllık artış sürmeye devam ediyor ve üretici fiyatlarının tüketici fiyatlarına geçişkenliğini dikkate aldığımızda daha da süreceğe benziyor: %9.20
• Dolar/TL (USDTRY) an itibariyle bu yazıyı yazarken 3,5660 olduğundan ötürü yıllık artış yüzde 16.85 ve cari açık veren ülkeler arasında ilk üçte olduğumuzu da dikkate aldığımızda enflasyonda kur etkisinin farkında olunması,
• 2003 yılı Ocak ayında 100 TL ile alabildiği mal ve hizmet sepetini 2017 Eylül ayında 331,2 TL ile alabiliyor hale gelmesi,
• Çekirdek enflasyonun (enerji, gıda ve alkolsüz içecekler, alkollü içkiler ile tütün ürünleri ve altın hariç TÜFE) yüzde 10,98 ile Şubat 2004'teki yüzde 11,51'den sonraki en yüksek seviyesine görmesi,
• Borsada yatırım yapılacak kağıtların iyi birkaç şirketle sınırlı olduğu bir döneme girilmesi,
• FED, ECB gibi önemli merkez bankalarının "bilançolarında azaltma yapma veya faiz artırımı gibi araçlarını kullanır mı acaba" endişesi,

Halkın gündemi;

• Yap-işlet-devret modelinin mimarı Thatcher, nam-ı değer Demir Leydi, tarzı uygulamalarla yapılan köprülerden biri olan Osmangazi Köprüsü'nün yapımına karşı belli sayıda araç garantili işletim hakkı verilmesi sonrası garanti sayısının yarısı dolayında araç geçmesinden ötürü aradaki fark olan günlük 2.1 milyon TL (yıllık 774.1 milyon TL) FSM ve Boğaziçi köprülerindeki geçiş ücretlerine yapılan zamlarla karşılanması,
• Otomobil satışlarında ÖTV'nin KDV'sinin alınarak hesaplanan vergilendirilmiş fiyat sonrası 1 araba alırken 1 araba da devlete alıyormuş gibi para ödemekle kalmayıp sonraki 5 yıllık süreçte  arabanın anahtar teslim fiyatının yaklaşık yüzde 30'u kadar harcama (yakıt, araç muayene, servis/bakım, MTV, kasko, trafik sigortası, vb.) yapmamızın gerecek olması,
• Yaşam pahalılığının rahatsız edici boyuta ulaşması,
• Toplu taşımanın yetersizliği (sefer sayısının azlığı), kalitesizliği (tehlikeli sürüşün ve teknik arıza ihtimalinin yarattığı tedirginlik), yoğunluğu (sefer sayısı kısa zaman aralıklığında olmadığı için araç içlerinin kalabalık olması),
• Aman ev sahibi kiraya bu yıl zam yapmasa,
• Çalışıyorum ama niye çalışıyorum, çalışıyorum ama yerimde sayıyorum!

--

Evet, daha pek çok madde var yazabileceğimiz ama özetle ve aklıma gelenleri bir çırpıda sizlerle paylaşmak istedim.

ÜLKE: Döngüsel bir eğitim sistemi değişikliği içerisine girmiş, Türkiye ekonomisinin %30'unu oluşturan İstanbul'un belediye başkanı neden göstermeden istifa ettiği gibi unutulabilen, 8 kişiye 1 arabanın düştüğü ama siyasi faturasının en az olacağının düşünüldüğü kitleye vergi zamlarını umarsızca yapabilen, başkentinin kadrolu belediye başkanı hakkında çıkan istifa dedikodusu sonrası garip pazarlık iddialarının ortaya atılabildiği eşsiz bir yer.

EKONOMİST: Titanik etkisini hiç aklından çıkarmadan yaşa.

HALK: Gördüğünüz gibi kullandığı köprünün de kullanmadığının da parasını ödeyen, hanesine bir araba alırken bir tane de devletine bağışlayan, yaşam kalitesi gelişmiş ülkelere kıyasla hayli düşük olan, gelirinin yüzde 30'unu kiraya harcayan, tasarruf yapamayan bir halk mutsuz olmaz da ne olur...

--

Titanik Etkisi: "Facianın imkansız olduğu düşüncesi, genellikle hiç akla gelmeyecek bir faciaya neden olur" -Gerarld M.Weinberg).