Birmingham'da önemli bir "soru-cevap"...

İşçi Partisi'nin seçim manifestosunu kamuoyu ile paylaşan Jeremy Corbyn'e gazeteciler tarafından sorulan sorulara ve onun vermiş olduğu cevaplara gelmeden önce buraya nasıl geldiğimizi bir hatırlayalım...

Birleşik Krallık'ın Avrupa Birliği'nden çıkma girişiminin (Brexit) öncüsü Brexit Partisi (eski adıyla UKIP) olsa da bayrağı taşıyan anaakım parti Muhafazakar Parti (Toriler) idi. Bugüne kadar yaşanan süreci Türkiye'nin AB'ye üye olma çabasına benzetmeden edemiyorum.

ABD'de Radikal-Sol'un Artçıları...

2020 ABD Başkanlık yarışının Demokratik Parti'deki radikal-sol fikirleriyle gençlerin ilgisini çeken aday adaylarından biri olan Bernie Sanders'ın seçim vaatlerini sizler için derledim.

Bernie Sanders'a desteğini açıklayan, 2018 yılında New York 14.Bölge'den Temsilciler Meclisi üyesi seçilen, Alexandria Ocasio-Cortez şüphesiz birçoklarının sempatisini kazanan ve tabiri caizse tırnaklarıyla kazıyarak kendisine yer edinmiş bir politikacı. Akademik altyapısına baktığımızda 2011 yılında Boston Üniversitesi'nden uluslararası ilişkiler ve iktisat programlarından çift anadal yaparak mezun olduğunu görüyoruz. Doğru bilinen yanlışlardan biri hukuk mezunu olduğunun sanılması olarak karşımıza çıkıyor. Sık sık, başlattığı meclis araştırmalarıyla gündem olan ve son derece hazırlıklı bir biçimde ifadesini almak için çağırdığı "tanıkları" sudan çıkmış balığa çeviren sivri zekası ile büyülemeye daha çok devam edecekmiş gibi görünüyor. Ayrıca Ocasio-Cortez radikal-sol kavramını belli başlı birkaç politika ile tanımlıyor:

• Herkes İçin Sağlık Sigortası
• Geçinmeye Yetecek Ücret ve İşçi Hakları
• Ücretsiz Eğitim
• %100 Yenilenebilir Enerji
• Su Hakkı
• Göçmen Hakkı
• Wall Street'i (sermayeyi) Sorumlu Tutmak

İklim değişikliğinin, yatırım fonlarını dönüştürücü etkisi

Finansal yönden güçlü, çevresel ve sosyal değerlere duyarlı şirketlerin hisselerine veya bu kriterlere bağlı yatırım yapan yatırım fonlarına yatırım yapanlara sosyal sorumluluk sahibi yatırımcı deniyor. 

Bu yönelim dünyada yavaş yavaş iklim değişikliğinin gündelik hayatı etkilemeye başlamasıyla oluşan zorunlu bir duyarlılığın aslında bir sonucu. Yakında belki de yatırımcıların portföylerinde taşıdıkları hisse senetlerinde daha hassas olduklarını ve ne kadar yüksek getiri fırsatı sunarsa sunsun TS EN ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi Belgesine sahip olma koşulunu sağlayamayan şirketlerden uzaklaştıklarını görebileceğiz. Hatta bir çok büyük kurumsal fonun da bu değişime öncülük ederek yalnızca iklim, çevre kirliliği, geri dönüşüm gibi doğayı ilgilendiren kriterlerle sınırlı kalmayıp silah, petrol, alkol ve tütün mamulleri üreten ve altın arama faaliyetinde bulunan firmalara da yatırım yapmaya son verdiğini göreceğiz.

Nitekim birkaç gün önce Norveç Parlamentosu, Norveç Varlık Fonu'nun yıllık 20 milyon tondan fazla madencilik faaliyetinde bulunan ya da 10GW kurulu güce sahip fosil yakıtlar üreten (kömür, petrol doğalgaz, vb.) şirketlerdeki yatırımlarını çekme ve yaklaşık 20 milyar ABD doları değerinde yenilenebilir enerji kaynaklarına yatırım yapma önergesi kabul edilerek meclisten geçti. Bu fonun toplam varlığının %2'sine denk geliyor. Bu yatırım kararının alınmasındaki en önemli etkenin 2030 yılında kadar sektörün %50 büyüme potansiyeli taşıması, diyebiliriz. Norveç Varlık Fonu (NVF), 2018 yıl sonu verilerine göre 73 ülkede 9.158 şirkete ortak ve dünya genelindeki şirketlerin ortalama %1.3'ünün de sahibi.

Fransa'daki Asgari Ücretli Kadar Akaryakıt Alabilmek İçin Gereken Maaş

Akaryakıt konusunda en son 25 Kasım'da yazmıştım. Tabi o zaman Fransa'da akaryakıt fiyatlarına gelen zamlara karşı başlayan protestolar daha yoktu...

Eğer hala daha "ben hep 50 liralık benzin alıyorum, zam bana etki etmiyor" diyorsanız, sizinle yine burada vedalaşalım ve döviz kurlarındaki yükselişlerin sonrasında düzenli olarak benzine ve motorine gelen zamları, İstanbul ile Paris arasındaki akaryakıt alım gücünü gelin bir kez daha karşılaştıralım...

Bir kez daha belirtmek isterim, önceki yazıları okumadan bu yazıyı okuyanlar için... Bu karşılaştırmayı olabildiğince basit ve doğru yapabilmek için -genelde düşülen hataya düşmeyerek- Paris'teki akaryakıt fiyatlarını TL'ye çevirmeyeceğiz. 25 Kasım'daki yazı ile bu yazı arasında geçen 5 aylık sürede nasıl bir değişim olduğunu inceleyelim.

Biraz Brexit Süreci, Biraz da SWAP Meselesi

Birleşik Krallık'ın Avrupa Birliği'nden çıkma çabasını (Brexit) bizim AB'ye üye olma çabamıza benzetiyorum. Önümüzdeki Haziran'da Brexit Referandumu'nun üzerinden üç yıl geçmiş olacak. Bu süre zarfında;

Akaryakıt Protestolarına Alım Gücü Bakımından Baktığımızda...

Akaryakıt konusunda en son 30 Ağustos'ta yazmıştım. Tabi o zaman Fransa'da akaryakıt fiyatlarına gelen zamlara karşı başlayan protestolar daha yoktu...

Eğer "ben hep 50 liralık benzin alıyorum, zam bana etki etmiyor" diyorsanız, sizinle burada vedalaşalım. Ne de olsa geçen sene o paraya 9,12 litre benzin alınırken artık 8,01 litre benzin alınabiliyor.

Döviz kurlarındaki sert yükseliş sonrası düzenli olarak benzine ve motorine gelen zamlar sonrası İstanbul ile Paris arasındaki akaryakıt alım gücünü gelin bir kez daha karşılaştıralım...

Bir kez daha belirtmek isterim, önceki yazıları okumadan bu yazıyı okuyanlar için... Bu karşılaştırmayı olabildiğince basit ve doğru yapabilmek için -genelde düşülen hataya düşmeyerek- Paris'teki akaryakıt fiyatlarını TL'ye çevirmeyeceğiz. İlk yazı ile bu yazı arasında geçen 13 aylık sürede nasıl bir değişim olduğunu inceleyelim ve bu protestoların ne kadarlık bir enflasyon sonrası oluştuğuna bakalım.

Finansal Okuryazarlık Oranları Nasıl Hesaplanıyor, Türkiye'nin Oranı Kaç?

Sosyal güvenlik sistemi açık veren bir ekonomide yaşıyoruz. Bu, gelecekte bugünkü emekli maaşlarının alım gücünü arayacağız, anlamına geliyor. Bugün de alım gücünün düşük olduğunu göz önünde bulundurursak geleceği güvence altına almamız elzem...

Standard & Poor's, medyada sıklıkla dile getirilen toplumsal meselelerimizden biri olan "finansal okuryazarlık" oranını ölçen bir çalışma yayınladı. Ülkeler bazında hazırlanan bu çalışmada finansal okuryazarlık oranının nasıl ölçüldüğünü sizlere açıklamak istiyorum. Böylece bu çalışmaya göre siz de kendinizi test ederek, bu yönteme göre seviyenizi tespit edebilirsiniz.

Araştırma, 4 temel konu (faiz oranları bilgisi, enflasyon, bileşik faiz, riski çeşitlendirme) üzerinden finansal karar almada etkili olan sorular üzerinden yapılmıştır.

Soruların cevapları en altta.

SORU 1 (Faiz Oranları Bilgisi): Varsayalım 100 TL borç alacaksınız. Hangisi seçerseniz daha az para geri ödemiş olursunuz: 105 TL geri ödeme ya da 100 TL + %3 faiz geri ödeme?

a) 105 TL

b) 100 TL + %3 faiz

c) Bilmiyorum

d) Cevapsız

SORU 2 (Bileşik Faiz): Varsayalım bankaya 2 yıl vadeli para yatıracaksınız ve banka ile yıllık %15 faiz alma konusunda anlaştınız. Banka, size ilk yıl ödeyeceği faizden daha fazla faiz mi öder ikinci yıl yoksa ilk yıl ödediği miktarla ile aynı miktarı mı öder?

a) Daha fazla

b) Aynı

c) Bilmiyorum

d) Cevapsız

SORU 3 (Enflasyon): Varsayalım bugün tükettiğiniz mal sepetinizin fiyatı önümüzdeki 10 yılda iki katına çıktı. Eğer geliriniz de aynı sürede iki katına çıktıysa aynı mal sepetinden ne kadar alabilirsiniz?

a) Daha az

b) Aynı

c) Daha fazla

d) Bilmiyorum

e) Cevapsız

SORU 4 (Riski Çeşitlendirme): Varsayalım biraz paranız var. Sizce paranızın tamamını bir işe veya yatırıma yatırmanız mı ya da birden çok işe veya yatırıma yatırmanız mı daha güvenli?

a) Bir işe veya yatırıma yatırmak güvenli

b) Birden çok işe veya yatırıma yatırmak güvenli

c) Bilmiyorum

d) Cevapsız

Bir Danimarkalı gibi olmak...

Aslında ilk başta Danimarka ekonomisi ile ilgili bir tweet hazırlıyordum. Derken kendimi Danimarka İstatistik Enstitüsü (Statistics Denmark) internet sayfasında buldum ve farklı verilerden verilere bakarken dikkatimi "Servet ve Borç" (Wealth&Debt) başlığı çekti. İlginç gelen bir bilgi ile karşılaştım. Buna göre Danimarkalılar medeni haline ve çocuklu/çocuksuz aileler olmak üzere çeşitli kıstaslarla dört gruba ayrılarak net varlık tablosu oluşturulmuş. Çok küçük puan farkları olduğu için size ortalamaları söylemeyi tercih ettim.

Danimarkalıların varlıkları ile borçlarını (yükümlülüklerini) incelediğimizde bize ortalama olarak bir Danimarkalının varlıklarının dağılımı şöyle veriyor:

• Gayrimenkul: %50
• Menkul: %15
• Emeklilik Fonu: %30
• Diğer: %5

Borçlarının dağılımına baktığımızda ise karşımıza varlık dağılımını destekleyen bir sonuç çıkıyor:

• Konut Kredisi: %77
• Diğer Krediler: %23

Yani gerçekten de Danimarka ekonomisinde gayrimenkul sahibi olmanın ve onun finansmanının çok önemli bir yeri var. Öte yandan varlıklarının yüzde 30'unun emeklilik için biriktirilmesi de son derece takdire değer bir tercih.

Tek Kelime: "Amsterdam..."

Amsterdam... #Iamsterdam

834.713 nüfusa sahip, nüfusunun %80.8'i kadar seçmeni olan, yaklaşık 881.000 adet bisikletin olduğu, günde bisiklete binenlerin oranı %58 olan, 44 müzesi, 40 parkı, 16-17-18. yüzyıllardan kalma 8.863 binası olan, 15 sineması, 55 tiyatro ve konser salonu ile çoklu-kültürlü yapısıyla şimdiye kadar Dünya'da gördüğüm en özgür şehir...

Geçtiğimiz sene Ekim ayında 7 yıldır Amsterdam Belediye başkanlığı görevini sürdüren Eberhard van der Laan (İşçi Partisi), akciğer kanserine yenik düşerek 62 yaşında hayata gözlerini yummuştu. Hollanda'da yerel seçimler bizdekinden biraz farklı olduğu için biraz bahsetmek istiyorum. Mesela seçmenler belediye başkanı seçmiyor, belediye meclis üyelerini çıkaracak siyasi partilere oy veriyor. Belediye meclisi oluştuktan sonra belediye başkanını meclis seçiyor. Bizde ise bildiğiniz gibi yerel seçimlerde "büyükşehir belediye başkanı, belediye başkanı, belediye meclis üyeliği ve muhtarlık" olmak üzere çoğunluğun (salt şart değil) oyu ile seçiliyor.

Feminist Kabine

İspanya'da uzun süredir devam eden ve Başbakan Rajoy hükümeti ile ilişkilendirilen yolsuzluk davası sonuçlandı. 2011'den beri iktidarda olan ve son seçim sonuçları sonrası -merkez sağ bir parti olan Halk Partisi'nin lideri- azınlık hükümeti kurabilmiş olan Rajoy'un hükümeti Cortese Generales'de (İspanya meclisi) yapılan güvenoyu yoklaması sonucu düşürüldü.